Portekizce Tercüme

Portekizce belgede iki şey şaşırtıyor: soyadı sırası İspanyolcanın tersi ve Portekiz ile Brezilya belgeleri aynı adı taşısa bile aynı şeyi göstermiyor.

3 dakikalık okumaSon güncelleme 1 Eylül 2026

Kısa cevap

Portekiz ve Brezilya sözleşmeye taraf, apostil zinciri geçerli. Dikkat gerektiren iki nokta var: soyadı sırası (önce anne, sonra baba) ve iki ülkenin idari terimlerinin ayrı olması.

Soyadı sırası: Önce anne, sonra baba
İki standart: Avrupa Portekizcesi ve Brezilya Portekizcesi
Apostil: Portekiz ve Brezilya taraf
Yazım anlaşması: 1990, yazımı yakınlaştırdı

Soyadı sırası İspanyolcanın tersi

İspanyolca konuşulan ülkelerde önce baba soyadı, sonra anne soyadı yazılır. Portekizce konuşulan ülkelerde sıra terstir: önce anne, sonra baba. Yani her iki gelenekte de son soyadı miras yoluyla aktarılan asıl soyadıdır, ama farklı ebeveynden gelir.

İki gelenek yan yana
Sistem	Örnek	Miras yoluyla aktarılan
İspanyolca	María García López	García (baba, birinci sırada)
Portekizce	Maria Lopes Garcia	Garcia (baba, son sırada)

İki gelenek yan yana

Ayrıca Portekizce adlarda ikiden fazla soyadı bulunabilir: dört ve beş soyadlı adlar Portekiz'de yaygındır. Bunların tamamı adın parçasıdır ve resmî belgede eksiksiz yazılır; tercümede de hiçbiri düşürülmez.

Portekiz mi, Brezilya mı?

1990 Yazım Anlaşması iki ülkenin yazımını büyük ölçüde birleştirdi; sessiz harflerin bir kısmı ve bazı aksanlar kaldırıldı. Ama anlaşma yazımı düzenledi, sözcük dağarcığını değil. İdari ve hukuki terimler hâlâ belirgin biçimde ayrı.

İdari terimlerde ülke farkı
Kavram	Portekiz	Brezilya
Kimlik belgesi	Cartão de Cidadão	RG
Vergi numarası	NIF	CPF
Ehliyet	Carta de condução	CNH
İkametgâh	Atestado de residência	Comprovante de residência
Lise	Ensino secundário	Ensino médio
Otobüs	Autocarro	Ônibus

İdari terimlerde ülke farkı

Kimlik ve vergi numarası satırları belgede doğrudan sonuç doğurur: Brezilya CPF'i ile Portekiz NIF'i aynı şey değildir ve birbirinin karşılığı olarak yazılamaz. Bu kısaltmaları açıyor, özgün hâllerini koruyor ve ne olduklarını belirtiyoruz.

Brezilya belgelerinde tek tip model

Brezilya'da nüfus kayıt belgeleri 2010 sonrasında tek tip bir modele geçti. Eski belgeler eyaletten eyalete farklı biçimlerde düzenlenmişti; yeni model ülke genelinde aynı alanları taşıyor. Elinizdeki belge eski modelse, Türk kurumu için bilgi eksik görünebiliyor.

01
Belgenin modelini kontrol edin
Eski model doğum belgeleri anne-baba bilgisini sınırlı gösterebiliyor. Belge eskiyse Brezilya'daki noterden güncel model örnek almanız gerekebilir.
02
Cartório kaydı esastır
Brezilya'da nüfus olayları noterlerde (cartório) tutulur, belediyede değil. Belgeyi düzenleyen cartório adı tercümede korunur.
03
Apostil noterden yürür
Brezilya'da apostil yetkisi noterlere verilmiştir. Belgeyi düzenleyen cartório apostili de verebiliyor; bu, zinciri kısaltıyor.
04
CPF numarası ayrı istenir
Brezilya işlemlerinde CPF neredeyse her belgede aranır. Belgenizde yoksa ayrıca temin etmeniz gerekebilir.

Yazım ve aksan

Portekizcede ç, ã, õ, á, ê, ô gibi aksanlı harfler adlarda sık geçer ve pasaportta sadeleşir. Conceição adı CONCEICAO olur; João, JOAO. Tercümede pasaporttaki yazım esas alınır, özgün yazım da gösterilir.

Portekizce adlarda tipik soyadı sayısı: 2+Portekizce adlarda tipik soyadı sayısı
Yazım Anlaşması: 1990Yazım Anlaşması
Avrupa ve Brezilya Portekizcesi: 2 standartAvrupa ve Brezilya Portekizcesi

Bir nokta daha: Portekizcede de tarih gün/ay/yıl sırasıyla yazılır ve ondalık ayıracı virgüldür, Türkiye'yle aynı. Buna karşılık Brezilya'da bazı mali belgelerde binlik ayıracı nokta olarak kullanılır ve yüksek tutarlarda karışıklık üretebilir; belgede hangi biçim geçiyorsa korunur.

Portekizce belgelerin Türkçe karşılıkları

Sık gelen belgeler
Belge	Nedir	Tercümede yaklaşımımız
Certidão de nascimento	Doğum belgesi	Ülkeye göre kapsamı değişir; hangi kayıttan alındığı belirtilir
Certidão de casamento	Evlilik belgesi	Mal rejimi bilgisi içerebilir; korunur
Cartão de Cidadão	Portekiz kimlik kartı	Vergi ve sağlık numaralarını da taşır
Histórico escolar	Transkript	Not sistemi açıklaması ayrıca istenir
Certidão de antecedentes criminais	Adli sicil belgesi	Federal ve eyalet kaydı ayrımı belirtilir
Diploma / Certificado	Diploma ve sertifika	İkisi farklı belgedir; karıştırılmamalı

Sık gelen belgeler

Sık sorulan sorular

Belgemde üç soyadı var, Türk kimliğine hangisi yazılacak?

Bunu kurum belirler. Portekizce gelenekte asıl soyadı sondaki olduğu için genellikle o esas alınır, ama tercih kuruma ait. Tercümede bütün soyadlarını gösteriyor ve hangisinin baba, hangisinin anne tarafından geldiğini işaretliyoruz.

Brezilya'ya gidecek belgemde apostil yeterli mi?

Evet. Brezilya Lahey Apostil Sözleşmesi'ne taraf; yeminli tercüme, noter onayı ve apostil zinciri geçerli. Brezilya'da tercümenin yeminli bir tercümana (tradutor público) yaptırılması istenebiliyor; teslim edeceğiniz kuruma sorun.

Portekiz Portekizcesi mi Brezilya Portekizcesi mi kullanacaksınız?

Belgenin gideceği ülkeye göre. Belirtmezseniz belgedeki terimlerden anlamaya çalışıyoruz ama bu tahmine dayanıyor. Hedef ülkeyi bildirmeniz, idari terimlerin doğru seçilmesini sağlıyor.

İspanyolca biliyorum, Portekizce belgemi anlıyorum. Tercüme şart mı?

Resmî işlemde şart. İki dil yazılı olarak birbirine yakın görünse de idari terimler ayrıdır ve soyadı sırası terstir; "anlıyorum" hissi burada güvenilir bir ölçüt değil. Ayrıca kurum, yeminli tercümanca imzalanmış bir metin istiyor.